İnsanın temel amacı, sağlıklı ve dengeli-yeterli beslenerek, sosyal ve ekonomik faaliyetlerini aksatmadan uzun süre yaşamak istemesidir.

-metabolik sendrom (obezite, şeker hastalığı, hypertansiyon, dislipidemi)

-kanser

-osteoporozis

-bilişsel işlev yetersizliği

Yaşam kalitesini düşüren başlıca sorunlardan birkaçıdır. Metabolik sendromun nedeni, beslenme ve yaşam biçiminde oluşan değişmelerdir. Bu değişiklikler, aynı zamanda yaşam kalitesini düşüren diğer sorunların ortaya çıkmasında da etkilidir.

Beslenme Alışkanlıklarında Değişmeler

1)       Geleneksel doğal besinlerin yerini enerjisi yoğun , hazır ve yarı hazır, hızlı tüketilen besinler aldı.

2)       Mısır nişastasından elde edilen fruktoz içeriği yüksek ucuz şeker üretimi, meşrubat ve besinlerde kullanıldı ve doğal olarak tüketimi de arttı.

3)       Tehıllar soylaştırıldı, baklagil ve sebze tüketimi azaldı.

4)       Kolalı içecekler, çikolata, enerji içecekleri, çay ve kahve tüketimi arttı.

5)       Batı türü beslenme yaygınlaştı; et, katı margarin, yağda kızartılmış yiyecek tüketimi arttı.

Beslenme alışkanlıklarındaki olumsuz değişmeler,

*glisemik indeksi *enerji alımını *tuz alımını *kafein alımını arttırmakta, yağ türünde değişmelere neden olarak, dengesiz beslenmeyi oluşturmaktadır.

Glisemik İndeksi Yüksek Gıdalar

Kremalı pastalar, şerbetli tatlılar, hamur işleri, patates kızartması, fast-food tarzı besinler, şekerli gıdalar , glisemik indeksi yüksek meyveler vb. ile beslenildiğinde yiyeceklerdeki fazla glikozhızlı sindirime neden olacak, insülini salgıladığında, insülin alıcıları bu yiyecekler karşısında yetersiz kalacak, insülin direnci oluşturarak metabolik sendroma neden olacaktır.

Glisemik İndeksi Düşük Gıdalar

Glisemik indeksi düşük gıdalarla beslenildiğinde yavaş sindirim nedeniyle

-insülin duyarlılığı artacağından diyabet riski azalır

-kolesistolünün hormon salınımı artacağından mide boşalması yavaşlar, tokluk oluşturur, besin alımı azalır; hem obezite riskini azaltır hem de LDL-kolesterol, trigliserit, dislipidemi riskini azaltır.

Tuz Tüketimi Arttığında;

-glikoz emilimi artar

Kafein Tüketimi Arttığında;

-insülin direnci artar

-diyabet riski artar

-osteoporozis riski artar

Yağ Türünde Değişme

-doymuş yağ ve trans yağ asitlerinin alımı artar. Bu durum LDL-kolesterolü arttırır.

-çoklu doymamış yağ asitlerinden;

            .omega-6 alımı arttığında trigliseriti arttırır

            .omega-3 alımı azaldığında da pıhtılaşma riski artar

            .LDL-oksidasyonu LDL düzeyini arttırır

            .HDL düzeyini düşürür.

            .kanser riskini arttırır.

Teknolojinin Gelişmesi, Kentleşme;

hareketsiz yaşam biçimine, enerji dengesizliğine neden olarak harcama düştüğünden ve besin alımı arttığından, bedende yağ birikimine yol açar ve şişmanlığa neden olur.

BKI;       25-29.9 kilolu

            30 üzeri obez ve bel çevresi erkeklerde 94, kadınlarda 80 olduğunda kilolu; erkeklerde 102, kadınlarda 88 olduğunda obezite oluşur. İnsülin direnci oluşup metabolik sendroma yol açar.

Güneşten Düzenli ve Uygun Şekilde Yararlanmamak;

-D vitamini yetersizliği

-Tip 1 diyabet riskini arttırır

-insülin direncini arttırır

-hypertnsiyon riskini arttırır

-kalsiyum yararlılığı azalır

-osteoporozis riskini arttırır

-kanser riskini arttırır

Yetersiz, Dengesiz, Hatalı Beslenme

-Yetersiz sebze ve meyve tüketimi; oksidanları etkisizleştiren antioksidan A,E,C vitaminleri, karotenoidler, flavonoidler, özel tat, koku, aroma içerenlerin alımını azaltır. Oksidanlara karşı savunma düşer, bu durum kanser riskini ve yaşlanmayı arttırır.

-Proteinler, B vitaminleri, Çinko ve Selenyum minerallerinin yetersizlikleri; antioksidan enzimler (glutasyon, peroksidoz, dismutoz, kataloz sentezleri) ni azaltır, bu durum antioksidan savunmayı düşürür, bağışıklık sistemi düşer, hastalıklara (özellikle kansere) yakalanma olasılığı artar.

Aşırı Yağ AlımI; Vücuda toksik öge alımını ve kanserle ilgili hormon sentezini arttırır.

Yetersiz süt ve Süt Ürünleri Tüketimi;

Kalsiyum alımını azaltır, kalın barsakta kanser yapıcı ögelerin etkinliğini arttırır, dolayısıyla kanser riski de artar. Yoğurt, kefirin az alımı veya tüketilmemesi laktik asit bifido bakterilerden yararlanmayı kaldırır.

Diğer Faktörler

-tütün kullanımı, içerdiği toksit ögeler nedeniyle akciğer, baş, boyun, yemek borusu, ağız, gırtlak kanserlerinin başlıca nedenini ve diğer kanserlerin artış riskini oluşturur.

-alkol kullanımı baş, boyun, ağız, yemek borusu, karaciğer kanserlerine neden olur.

-aşırı tuz alımı