İdrarın oluşumu ve boşaltım sistemi

Böbreklerde oluşan idrar, böbreklerde idrar torbası arasında bulunan borular sayesinde idrar torbasına aktarılır ve burada depolanır. Depolanan idrar miktarı belli bir aşamaya ulaştığında , idrar torbasında bir gerilme oluşmasına neden olur. Ve bu gerilme idrar yapma ihtiyacının oluşmasıyla sonuçlanır. Şartlar uygun olduğunda karın içi basıncı arttırılarak idrarın, idrar torbasından üretraya boşalmasını sağlayan kapak gevşetilir ve böylece idrarın istenen bir zamanda dışarıya boşaltılması sağlanır.

İdrarın, idrar torbasında depolanarak istemli olarak boşaltılmasını sağlayan mekanizma oldukça karmaşıktır. Bir mekanizma içerisinde bir yandan idrarın depolanmasını sağlayan idrar lifleri diğer yandan genital bölgenin alt kısmında yer alan pelvis tabanı kaslarının işlevleri çok önemli rol oynar.

İstem dışı idrar kaçırma hangi durumlarda görülür?

İstem dışı idrar kaçırma; çok sayıda veya sık aralıklarla iri bebek doğurma, şişmanlık, devamlı öksürük, sinir sistemi hastalıkları, diyabet gibi nedenler sonucu görülebilir.

Bunun yanı sıra jinekolojik ameliyat geçirme, menapozda hormon yetmezliği, karın alt bölgesine uygulanan radyoterapiye bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir.

İdrar kaçırmamayı sağlamada üretrada bulunan, sfinkter denilen halka şeklindeki kaslar,üretranın kapanmasını sağlayarak büyük rol oynarlar. Ayrıca leğen kemiği bölgesinde, önden arkaya doğru uzanan hamak şeklinde, karın içini alttan sınırlayan ve pelvik organlar dediğimiz idrar kesesi, üretra, rahim ve son bağırsağı destekleyen pelvik taban kasları da sfinkter kasını kontrol ederek katkıda bulunurlar.

Normalde işeme, istemli olarak yapılan bir harekettir. Bunun için idrar kesesi, üretra, pelvik taban kasları yapısal özellikleriyle sinir üretiminin uyum içinde olması ve kişinin sinir sistemindeki işeme ile ilgili merkezlerin sağlıklı çalışması gerekmektedir. Sfinkter yada pelvik taban kasları hasara uğradığında karın içi basıncı arttıran herhangi bir hareket örneğin, öksürme, gülme, hapşırma, ağır kaldırma, egzersiz sırasında idrar kaçırma olabilir. Bu olay stres inkontinans olarak adlandırılmaktadır.

Bazı durumlarda idrar kesesi kasları, beyinde bulunan işeme ile ilgili merkezden iletilen <boşalt> mesajını beklemeden kasılabilir ve içinde depolanan idrarı boşaltır. İdrar kesesi duyarlı bir organ olduğu için, iltihaplanma, kullanılan bazı ilaçlar, kafeinli gıdalar ya da su ile uğraş gerektiren işler sırasında içinde yeterli miktarda idrar birikmeden sanki doluymuş gibi kasılabilir. Bu bölgede geçirilen operasyonlar veya radyoterapi, sinir iletimine yaptığı hasarlar ya da  dikişlere bağlı ortaya çıkan uyarılar nedeniyle  benzer şekilde idrar kesesi kasılması da idrar kaçırmaya neden olmaktadır. Bu tür idrar kaçırma durumlarında kişi idrar yapma gereksinimini erteleyemez; hemen tuvalete gitmelidir, hatta tuvalete gidinceye kadar kaçırabilir. Bu olay ürge inkontinans olarak adlandırılır.

Devamlı idrar kaçırma ise idrar kesesi, idrar yolu veya üreterlerden vajinaya yada rahime olan açıklık nedeniyle oluşan bir durumdur. Bu durum kadın üreme organ ameliyatlarından, zor doğumlardan yada radyasyon tedavisi veya nadiren bazı tümoral hastalıkların seyri sonucu gelişir. Hasta iç çamaşırında sürekli bir ıslanma olduğunu fark eder. Böyle durumlarda mutlaka hekime başvurulmalıdır. Konu ile ilgili uzmana başvurulduğunda tıbbi öykü ve idrar ile ilgili şikayetler tartışıldıktan sonra ayrıntılı pelvik muayene yapılarak şikayetlerin ve muayenenin özelliklerine göre bazı testler uygulanır.

İdrar Kaçırma Sorununun Çözümü Zor Değildir!

İdrar kaçırma, her yaş gurubundaki kadınlarda farklı nedenlere bağlı olarak gelişiyor. Fiziksel ve psikolojik olarak bir çok etkisi olan idrar kaçırma sorununun çözümü zor değildir.

İdrar kaçırma tedavisi, nedeni ve inkontinans türüne göre yapılır. Doğru tanı ve tedavi için yapılan özel testler ( ürodinami, ultrasonografi, sistoüretroskopi, videoürodinami vb. ) vardır. Tedavi yöntemleri arasında davranışsal yöntemler, üriner sistem grafileri, kasların güçlendirilmesi, ilaçla tedavi ve cerrahi yöntemler bulunmaktadır. Çoğu zaman cerrahi tedavi uygulanmadan önce davranışsal (kas tedavisi) tedavi yöntemlerinin uygulanması öngörülmektedir.

İdrar kaçırma kadınların önemli bir kısmında bulunan bir sorundur ve ileri durumlarda kadının kendini toplumdan soyutlamasına bile neden olabilir.