Deneyimli bir anestezi uzmanı tarafından, doğum sancıları başlayınca uygulanan bu yöntem hem anne adayı hem de bebeği için son derece güvenli olmasının yanısıra uygulaması da kolaydır. Oturan anne adayının belinden yapılan bir iğne yardımı ile verilen lokal anestezik madde ile ağrı giderilir. Anne adayı ve çocuk doğumun başından sonuna kadar hem doğum hem de anestezi uzmanının takibi altındadır.

Epidural anestezi nedir?
Epidural anestezi, bölgesel anestezinin bir çeşididir. Doğum ağrısı ağrılı uyaranların başlangıç yerinden beyne kadar olan seyri esnasında bir alanda uyaranın durdurulmasıyla ortadan kaldırılır. Biz bu ağrıyı hastanın bel bölgesinde uygun bölgeyi önce lokal anesteziyle uyuşturup sonra ince bir iğne ile omurilik çevresindeki bir boşluğa anestezik ilaçlarımızı vererek durduruyoruz. İşlem 10-15 dakika kadar sürüyor. Steril şartlarda uygulama yapılır. Anneye rahat ve ağrısız bir doğum yaptırma arzumuz hiçbir zaman bebek ve anne güvenliğini tehlikeye attırmaz. Anne ve bebek bu yöntem öncesinde değerlendirilir.

Ne zaman uygulanır ?
Rahim kasılmaları düzenli hale geldikten (Doğum ağrıları oturduktan) sonra rahim ağzı yaklaşık % 60-70 incelip, açıklığı  4 cm’e ulaşınca yani sancılar anneyi ciddi olarak rahatsız etmeğe başlayınca uygulanır. Daha önce uygulanması, kasılmaları etkileyip doğumu geciktirir. Geç kalındığında ise hem anne gereksiz ağrı çekmiş olur hem de ağrılar daha sık geleceğinden anne adayı işlem süresince hareketsiz kalamaz ve epidural uygulanması zorlaşabilir.

Epidural anestezi nasıl uygulanır?
İşlem yan yatarken yapılabilirse de genellikle otururken yapılır. Enjeksiyon sırasında hareket etmemeniz gerekir. Önce belinizin anestezi uygulanacak bölgesi antiseptik bir ilaçla silinerek temizlenir ve iğnenin yapılacağı yer küçük bir iğne ile uyuşturulur. Ardından anestezist bir iğne aracılığı ile lokal anestezi ilacını omurilik zarının çevresine verir. Bu, doğum kanalının çevresinin uyuşmasını sağlar, doğum veya cerrahi işleme ait ağrı başka bir ilaca gerek kalmadan giderilir.

Sıklıkla çok ince, yumuşak bir plastik tüp (kateter) bu iğnenin içinden ilerletilir ve iğne geri çekilerek kateter burada bırakılır. Bu sayede kateterden gerektikçe ilaç verilerek uzun süreli ağrı kontrolü sağlanabilir. Yerinde kalmasını sağlamak için kateterin dışarıda kalan kısmı sırtınıza bantlanır. İşlem bittikten sonra rahatsızlık duymadan sırtüstü yatabilir, yatak içinde hareket edebilirsiniz. İlaç verilirken bel bölgesinde bir soğukluk hissedebilirsiniz. İlacın etkili olması için 10-15 dakika geçmesi gerekir. Uyuşukluğun derecesi kullanılan ilaca ve dozuna bağlıdır. Doğum ağrısını gidermek için düşük dozda ilaç verilir. Bu şekilde ağrı olmasa da kasılmaları hissedersiniz.

Epidural anestezi uygulamasının avantajları nelerdir?
- Epidural anestezi bilinç kaybı olmaksızın tam ağrı kontrolü sağlar. Bu şekilde doğumunuz süresince canlı ve uyanık kalırsınız.

- Epidural anestezi uygulanan hastalar, ağrı duymaksızın kaslarını hareket ettirebilirler. Bu şekilde ıkınarak, doğum olayına aktif olarak katılırsınız.

- Enjeksiyon veya solunum yolu ile verilen ilaçlar bebeğinizin kanına da geçerek onu etkileyebilirken, bu yolla bebeğin etkilenmesi olasılığı çok azdır.

- Doğum sırasında forseps uygulanması veya dikiş atılması gerektiğinde bunların ağrısını duymazsınız.

- Bu yöntem ile, daha fazla ilaç verilerek sezaryan ameliyatı da yapılabilir.

- Genel anestezi alan hastalara göre istenmeyen etkilere daha az rastlanır. Bu yöntemin uygulandığı hastalar daha erken dönemde hastaneden ayrılabilirler. 

Epidural anestezi neden sıklıkla doğum için kullanılır?
Bir çok hamile ve doğum doktoru için epidural anestezi, anne ve bebeğe sağladığı rahatlık ve güven nedeni ile tercih edilen anestezi tipidir. Doğum eyleminin son dönemlerinde hastanın doğuma aktif şekilde katılmasına olanak verir. Epidural anestezi sezaryan ameliyatında da kullanılabilir ve annenin doğum sırasında uyanık olma avantajını sağlar. Böylece anne bebeğini doğar doğmaz görebilir, kucağına alabilir.

Epidural anestezi bebeği etkiler mi?
Bölgesel anestezi için kullanılan ilacın kan ile direkt ilişkisi olmadığı için bebeğe olan etkileri de minimaldir. Bu uygulama bebeği etkilemeksizin annede mükemmel ağrı kontrolü sağlar.

Epidural anestezi güvenilir bir yöntem midir?

Hem anne hem de bebek için uygun koşullarda ve deneyimli kişilerce yapıldığında çok güvenli bir yöntemdir.

Epidural anestezi uygulaması sezeryan olma riskini arttırır mı?

Hayır. Epidural anestezi forseps uygulaması ve sezeryan riskini arttırmaz.

Epidural anestezi etkisi ne kadar sürer.

Epidural anestezi sırasında kateter dediğimiz bir kanül taktığımız için ilaçların etki süresi bittikçe kateterden ek dozlar uygulanarak doğum sonuna kadar ağrısız bir ortam sağlanır. Doğumdan yaklaşık 1 saat sonra ilaçların etkisi geçer.

Felç yaptığı doğru mu?

İnsanda bel siniri bel bölgesindeki ikinci veya üçüncü omurga seviyesinde sonlanır. Biz ise işlemimizi beşinci omurga seviyesinde ve sinirin etrafındaki korucucu kılıfının en dış tabakasına uyguluyoruz. Yani ilacı sinire yapmıyoruz. Anne işlemden hemen sonra kalkıp yürüyebilir ve doğuma kadar geçen dönemde odada dolaşabilir.

Eğer normal doğum olmaz da, sezeryan gerekir ise?

O zaman hiç narkoz almadan kateter ucundan biraz daha fazla ilaç vererek hiç acı, ağrı duymadan sezeryan yapılabilir. Bu yöntemin diğer güzel tarafı da annenin bilinci yerinde olduğu için çocuğun ilk çığlıklarını duymasıdır.anne bebeğini doğar doğmaz ilk tepkilerini gözlemleyebilir. Ayrıca operasyon sonrası olabilecek ağrılarda tamamen giderilebilir. Anne daha kısa sürede toparlanır, taburcu olabilir.

Bölgesel anestezinin istenmeyen etkileri var mıdır?
Bölgesel anestezi ile istenmeyen etkilerin gözlenmesi nadirdir. Ancak her tip anestezi uygulamasında olduğu gibi bölgesel anestezide de yan etki görülebilir. Başağrısı, kas ağrıları ve tansiyon düşmesi gibi hafif ve kısa süreli etkiler gelişebilir. Anestezistiniz epidural anestezinin risklerini, faydalarını ve istenmeyen etkileri size açıklayacaktır. 

Epidural anestezinin komplikasyonları ve yan etkileri nelerdir?

Epidural anestezide risk zannedilenin aksine deneyimli uzmanlar tarafından yapıldığında son derece azdır.

* En sık görülen yan etki ani tansiyon düşmesidir. Omurilik içinde ağrı ve motor iletimi sağlayan sinirler dışında istemsiz çalışan kasların fonksiyonlarını kontrol eden sinir lifleri de bulunur. Bu liflerin etkilenmesi durumunda kan damarlarında gevşeme ve genişleme meydana gelerek tansiyon düşüklüğü ortaya çıkabilir. Bu ani tansiyon düşmesinin önüne geçmek için işlemden hemen önce damar yolundan yaklaşık 1 litre sıvı hızlı bir şekilde verilerek damar yolunun dolması sağlanırsa sorun yaşanmaz.

* Anestezinin yetersiz olması ya da tek taraflı olması. Bu gibi durumlarda kateterin çıkartılarak yeniden takılması gerekebilir.

* Dura zarının yırtılıp sıvının dışarı kaçmasına bağlı olarak görülebilen başağrısı. Nadir olarak görülen bu durumda işlemden sonra 1-3 gün içinde şiddetli başağrıları yaşanabilir. Ağrılar dayanılmaz olur ise epidural kateterin yerleştirildiği alana pıhtı yaması yapılabilir.

* Kullanılan ilaçlara bağlı olarak hafif alerjik bir reaksiyon gelişebilir ve hastada yaygın kaşıntı ortaya çıkabilir.

* Anne adayı etkili bir şekilde ıkınamaz ise doğumun ikinci evresi uzayabilir ve vakum ya da forseps uygulanması gerekebilir

* Nadiren işlem sonrası idrar yapmada geçici zorluk görülebilir.

* Çok nadir olarak enfeksiyon gelişebilir.

* Felç çok çok nadiren görülen bir komplikasyondur.

• Kanama bozukluğu olması

• Antikoagülan tedavi alınması

• Uygulama bölgesinde enfeksiyon varlığı

• Trombosit düşüklüğü saptanması

• Anne adayının uygulamayı reddetmesi durumlarında epidural anestezi uygulanmaz.

Epidural anestezi hem vajinal hem de sezaryen ile doğumların son derece konforlu ve keyifli geçmesini sağlayan, 25 yıldır yaygın bir şekilde güvenle uygulanan modern bir tıbbi yaklaşımdır. Her anne adayı bu uygulamadan yararlanması için teşvik edilmelidir.

Anne adaylarına öneriler
Epidural anesteziyle doğum yapmak isteyenlerin anne adayları hastanemize gelerek anestezi uzmanımız Dr. Feyza ÖLÇER'den ayrıntılı bilgi alabilirler.